Książki, Teatr, Kino, Taniec oraz Muzyka

Teatr epicki Brechta

Zdolni i młodzi, ale czy docenieni ? Za najwybitniejszego dramatopisarza oraz reżyse­ra niemieckiego uznaje się Bertolta Brechta. Z po­wodu sympatyzowania z komunistami Brecht musiał opuścić Niemcy po dojściu nazistów do wła­dzy i od roku 1933 przebywał na emigracji w Skan­dynawii, a następnie w Stanach Zjednoczonych. W tym okresie powstały jego największe dzieła -Matka Courage i jej dzieci (1939) oraz Dobry czło­wiek z Seczuanu (1943). W roku 1948 Bertolt Brecht osiedlił się w Niemczech Wschodnich, gdzie założył słynny Berliner Ensemble, wcielając w nim w życie swą teorię teatru epickiego. Brecht pragnął, by teatr był miejscem, gdzie ludzie krytycznie odnoszą się do sytuacji i scen przedstawianych na scenie i wyciągają z nich wnio­ski dla siebie. Cel ten byłby niemożliwy do osią­gnięcia, gdyby przedstawienie było tak realistycz­ne i przekonujące, że całkowicie pochłaniałoby widza i nie zostawiało miejsca na krytyczny dys­tans. Dlatego też w kluczowych momentach sztu­ki autor przypomina widzom, że siedzą na widow­ni, ukazany świat to kreacja artystyczna, podobnie jak działania podejmowane przez bohaterów. Należy się więc zastanowić, czy kreacja ta zgodna jest z naszymi poglądami, czy może w podobnej sytuacji postąpilibyśmy zupełnie inaczej. Czasami aktorzy przemawiają wprost do publiczności, prze­chadzają się na scenie z transparentami lub w nie­spodziewanym momencie zaczynają śpiewać.

Teatr alternatywny

„Off-Broadway” to jest własnie alternatywa dla teatru. Lata sześćdziesiąte i siedemdziesiąte, okres rewo­lucji obyczajowej i czas znaczących zmian spo­łecznych, odcisnęły swoje piętno również w teatrze. Pojawiło się wiele scen alternatywnych - w Nowym Jorku ochrzczono je na przykład mianem „Off-Broadway", dla podkreślenia ich odrębności wobec skomercjalizowanego teatru braodwayowskiego. Brytyjska scena awangardowa skupiła się przede wszystkim wokół festiwalu w Edynburgu. Niewiel­kie zespoły teatralne podróżowały po kraju, wysta­wiając swe przedstawienia w prowizorycznych warunkach, w nietypowych miejscach i pomiesz­czeniach. Wprawdzie wartość artystyczna owych widowisk pozostawiała czasem wiele do życzenia, jednak nie sposób było odmówić artystom alter­natywnym zaangażowania i entuzjazmu. Teatr alternatywny to także nazwiska najwięk­szego formatu - ludzie, którzy eksperymentowali na niespotykaną wcześniej skalę, nie wahali się po­ruszać tematów szokujących, takich jak przemoc czy obłąkanie. Peter Weiss, szwedzki dramaturg pochodzenia niemieckiego, zadziwił publiczność swą najsłynniejszą sztuką zatytułowaną Męczeń­stwo i śmierć Jean Paul Marata przedstawione przez zespół aktorski przytułku w Charentonpod kierownictwem pana de Sade (1964). Weiss uka­zał w niej różnorodne postawy wobec problema­tyki rewolucji.